ትንታነ ዜና – 28-12-2017

0
213

ትንታነ ዜና – 28-12-2017

 

ኣብ መወዳእታ ሰሙን ዓመተ 2017 ኢና ዘለና ክቡራትን ፍቱዋትን ሰማዕትና፡ ንምዃኑ 2017 ኣብ ታሪኽ ሃገርና እንታይ ፍጻሜታት ኣአንጊዳ፡ ኣብ ልዕሊ ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ’ከ እንታይ መልእኽቲ ኣሕሊፉ ንሕና’ኸ እንታይ ተማሂርና፡  እንታይስ ክንገብር ትጽቢት ይግበረልና? ንሎሚ ኣብ ትንታኔ ዜናና ናባኹም ክነብል ኢና

ፍጡራት ኣብዛ ዓለም ክሳብ ዘለዉ ሓደሽቲ ፍጻመታት ቅልቅል ኢሎም ምሕላፎም ዘይተርፍ ምዃኑ ተመራመርቲ ታሪኽ ይገልጹ፡፡

ብፍላይ ኣብ ሃገርና ኤርትራ ነፍሲ ወከፍ ዕለት ናይ ገዛእ ርእሳ ታሪኽ ኣመዝጊባ ትሓልፍ ዘላ ኮይና፡ እቲ ፍጻመ ብፍላይ ኣብ ትሕቲ ምሕደራ ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ ኣሉታዊነቱ ዝዛይድ ብምዃኑ ንነድሪ ህዝቢ ሰማይ እናዕረጎ ከምዝርከብ የነጽሩ፡፡

ኣብ ኤርትራ ዝፍጸሙ ዘለዉ  ሕሰማት ምብዝሖም ከይኣክል መመሊሶም እናተደገሙ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊት ስድራ ቤትምብጽሖም ተሓዊሱዎ ኣብ መንጎ ህዝብን ጉጅለ ህግደፍን ዝጸንሐ ሃጓፍ ኣዝዩ ክሰፍሕ ምኽንያት ኮይኑ’ሎ፡፡

ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ ዝፍጽሞም ኣካይዳታት ኩሎም ብኣሉታዊነቶም ዝግለጹ ምዃኖም ካብ ዜጋታት ሓሊፉ ዓለም ብዓለማ ፈሊጣቶም ከምዘላ፡ መዓልታዊ ካብ እንሰምዖ ብርክት ዝበሉ ኤርትራውያን ብዘይፈጸሙዎ ገበን ተኣሲሮም፡ ክንድ’ዚ ዝኣኽሉ ኣባይቲ ብዶዘራት ህግደፍ ፈሪሶም፡ ክንድዚ ዝኣኽሉ ንግዳውያን ትካላት ተዓሺጎም ወዘተ ዝብሉ ካብ ቅርዓት ኤርትራ ዝወጹ ሓበሬታት ዓበይቲ ምስክራት’ዮም፡፡

ሎሚ ሎሚ ግን ንፍርሒ በጢሶም ፊትንፊት ጉጅለ ህግደፍ ብትብዓት ናይዝገጥሙ ኣብ ውሽጢ ሃገርና ዝነብሩ ዜጋታትና ቁጽሪ ይበራኸት ከምዘሎ’ዮም ኩነታት ሃገርና ዘገድሶም ወገናት ዝገልጹ፡፡

እቲ ኣንጻር ህግደፍ  ብትብዓት ናይ ምቅዋም ተርእዮ ብፍላይ ካብ ዓመተ 2001 ከም ዝጅምር ብምጥቃስ ድማ እቶም ወገናት ቀስብቀስ እናማዕበለ መጺኡ ክሳብ 31 ጥቅምቲ 2017 ናብ ዓይኑ ዘንቆሐ ህዝባዊ ናዕቢ ተቐይሩ’ዩ፡፡

ኣብ መዛዘሚ ወርሒ መስከረም’ዉን ብኣባላት 29 ዙርያ ኣብ ዓዲ ሃሎ ዝተፈጸመ ውድብ ተቓውሞ ንጉጅለ ህግደፍ ኣብ ዲቕ ዝበለ ስግኣት ክሽከል ኣገዲዱዎ ከምዘሎ’ዮም እቶም ወገናት ዝሕብሩ፡፡

ብመሰረት መግለጺ እቶም ንኩነታት ሃገርና ብዕቱብ ዝከታተሉ ወገናት ዋላ’ኳ እቶም ኣንጻር ህግደፍ ዝለዓሉ ዘለዉ ዘቤታዊ ተቓውሞታት ቀጻልነት ዘይብሎም  ወልዕ ኢሎም ዝጠፍኡ ዝመስሉ እንተኾኑ፡ ምስቲ ቅድም ክብል ኤርትራ ብፍርሒ እትመሓደር ሃገር ክበሃለላ ዝጸነሐ መጸውዒ ክነጻጸሩ ከለዉ ግን ንኢሳይያስን መሓውራቱን እዞም ቅድም ኢሎም ዝተገልጹ ፍጻሜታት ዓቢ ስምባደ ፈጢሮም’ዮም፡፡

ኣባላት 29 ዙርያ ኣብ ዓዲ ሃሎ ዘልዓሉዎ ቅድሚ ሕጂ ተራእዩ ዘይፈልጥ ተቓውሞ ንህግደፍ ካብ ትጽቢቱ ንላዕሊ ስለዝኾኖ ነቲ ኩነታት ብዝረገአ መንፈስ ክፈትሖ ክንዲ ዝፍትን ነቶም ኣባላት ሓፊሱ ብምውሳድ ኣብ በረኻታት ሳሕል ብጥሜትን ወቕቱ ዘይሓለወ ታዕሊምን ሓመድ ድፋጨኦም እንዳስተየ ጸረ ዲሞክራሲ ምዃኑ ብተግባር የርኢ’ሎ፡፡

ኣብ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተክርስትያን ዝተፈጸመ ሽርሒ እቲ ምልካዊ ጉጅለ ብትብዓት ዝተመልኦ ውሳነ ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ 3 ፓትሪያሪክ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተክርስትያን ኤርትራን ከምኡ’ዉን ኣብ 31 ጥቅምቲ 2017 ዝተፈጸመ ንኢሳይያስ ኣብ ራዕዲ ዘእተወ ተቓውሞን ’ዉን ካልኦት ንቀጻሊ ኣብ ዝግበር ቃልሲ ተስፋ ዘስነቑ’ዮም፡፡

ኣብ ልዕሊ 3 ፓትሪያሪክ ኣቡነ እንጠንዮስ ዝተሰርሐ ድራማ ዕርቂ፡ ብጽንዓት እቶም ኣባ ምፍሻሉ ዘይተዋሕጠሉ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ካህናትን ዲያቆናትን እታ ቤተክርስትያን ናይ ምግፋፍን ምዕጣቕን ዘመተ ከካይድ’ዩ ተራእዩ፡፡ ከምሳዕቤኑ ድማ ውሑዳት ዘይበሃላ ኣብያተ ክርስትያን ብዘይ ኣገልጋሊ ስለዝተረፋ ንምዕጻው ዝተገደዳ ከምዘለዋ ይንገረለን፡፡

ኣነ እፈልጠልኩም፡ ዝበልኹም ግበሩ ካብ ምባል ሓሊፉ ንዓይ ኣምልኹ ናብ ዝመስል ትዕቢታዊ ሓደገኛ ደረጃ ዝተሰጋገረ ምልካዊ ህግደፍ ኣብ ሃይማኖታት ዝገብሮ ኢድ ኣእታውነት ብሰፊሑ’ዩ ክደፍኣሉ ተራእዩ፡፡ ብማሕበረሰብ ሙስሊም እትመሓደር ቤት ትምህርቲ ዲያእ ኣልእስላምያ ድማ ሓንቲ ካብ ግዳያት ህግደፍ ዝኾና ኣብያተ ትምህርቲ’ያ ፡፡

እቲ ጉጅለ ብምስምስ ኣኽራርነት ነታ ቤት ትምህርቲ ክህግራ ልኡኻቱ ኣብ ዝሰደደሉ እዋን ብፕረዚደንታ ሓጂሙሳ መሓመድ ነቲ ዝተዋህበ ተባዕ ግብረመልሲን ብህዝቢ ዝረኸቦ ደገፍን’ዉን ሓደ ካብ ፍጻሜታት 2017’ዩ፡፡

ብመልሲ ሓጂ ሙሳ ዝተቓጸለ ህግደፍ ነቶም ኣቦን መሳርሕቶምን ናብ ማእሰርቲ ክዳጎኑ ምግባሩ ስዒቡ ብማሕበረሰብ እታ ቤት ት/ቲ ዝተገብረ ናዕቢ’ዉን ካልእ ንህግደፍ ቅሳነት ዝኸልአ ታሪኻዊ ፍጻመ’ዩ፡፡ ኩነታት ናብ ዝኸፈአ ጫፉ ይዓቢ ምህላዉ ዝተረደኦ ህግደፍ ብመራሒኡ ኢሳይያስ ኣቢሉ ሓጂ ሙሳ ካብ ቤትማእሰርቲ ብዋሕስ ክፍትሑ መምርሒ ከምዘውረደ ዝሰምዑ ሓጂ ሙሳ ወይ ኩልና ንውጻእ፡ ኣይፋል ዝበሃል እንተኾይኑ ግን ሬሳይ እምበር ብህይወተይ በይነይ ኣይወጽእን ዝብል መትከል ብምሓዞም ካልእ ሕማም ርእሲ ህግደፍ ኮይኑ’ሎ፡፡

በቲ በለ በዚ 2017 ነዚኦምን ካልኦትን ፍጻሜታት ኣአንጊዳ ሓሊፋ’ላ፡ ህዝቢ’ዉን ኣፍ ኣውጺኡ ተቓውምኡ ንህግደፍ ክገልጽ ጀሚሩ’ሎ፡፡ ንግዝኡ ኩነታት ዝሕል ስለዝበለ ግን ንህግደፍ ቅሳነት ይፈጥረሉ’ዶ ይኸውን ህዝቢ’ኸ ንዝጀመሮ ንምልኪ ናይ ምእላይ ተባዕ ምንቅስቓስ ናብ ሽቶኡ ከብጽሖ ምድልዋቱ ኣብ ምንታይ ደረጃ ይርከብ ንኩሉ ዝሕደግ ሕቶ’ዩ፡፡

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here